Sayyidinaa aliyya (A.S.M) :



nden ñande kadi hari kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) , himo jonni Sayyidinaa (A.S.M), Darapoo nden fedde julɓe egguɓe i'wi Makka seenii madiina ɓen , ɓayra feddeeji ɗin ɗiɗi ( julɓe ɓen e heeferɓe ɓen ) hawrii , ka aranun fow tawi ko julɓe ɓen fooli , heeferɓe ɓen dogi , kono neeɓaali tawi ɓen julɓe ɓe Nulaaɗo yamirnoo yo;ɓe wonu ka hoore fello , haraɓe jippaaki ton haa;tuma gere on lanni woo , tawi'ɓe jippike ton , ɓe arii fii kutangol mooɓa ɗen jawle heɓotooɗe ka jihaadi tonɗe , ontuma fedde seeɗaare e ɓen heeferɓe ƴawi ka fello ton , ɓe tawi ko julɓe wa;tato tun lutti ɗon , ontuma ɓe huuɓi julɓe ɓen , tawi hino ardiiɓe Khaalid Bunil-Waliid , ontuma polgan;ngal wontani heeferɓe ɓen , julɓe ɓen heɓi khasaara njano , julɓe buy sahindinaa (waraa) , kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) tigi barminaa ka yeeso maɓe , ñiiñe maɓe yeesooje ngoo helaa , tawi hay;e ngooto e julɓe ɓen luttaa takko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) wano on saa'i non , si'wanaa Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) e Abii Dujaana e Sahl Bun-Haniif tun , tawi julɓe luttuɓe ɓen fow dogii , kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) wano woowuri non , o'hiwi Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) e ɓantal diina kan , e kala mbawdi makko ndin o'wari ɓen heeferɓe joginooɓe Darapoo mu;un , hari koɓe jeenayo o;waririɓe ngooto ngooto , ɗu;un waɗiko hulɓini ayɓe ɓen moƴƴa , addi haa yoɓe dongu . 

ka hawre ɗin feddeeji :

ñande hawre feddeeji ɗin ko yaata Guluuji sappo heeferɓe ari hunditi saare Madiina nden , gori maɓe ɗin fow tawano ɗon , ɓen Al-yahuudi yankooɓe wi'eteeɓe Banuu Gariija tawi firtii on sulhu koɓe e Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) , ɓe tawtii ɓen heeferɓe aruɓe haɓungol (julɓe ɓen), tawi hande kadi Gaño on wontii maruɗo doole , tawi non kulongol heewi e Wonkiiji Julɓe ɓen moƴƴa , gite fow purtinike , ɓerɗe fow hewtii ka lookoƴere , tawi Wonkiiji buy wattii sikkunde Allaahu on sikkeeji bonɗi –wano Al-Quraana on yewtiri en non fii mu'un – suuratul-ahjaabi /aaya /10 . ontuma ngaño on ɓayra Amru bun Abdu wuddi -ɓurɗo ndaraande e heeferɓe ɓen- yawtii ngaawol – ko julɓe ɓen jasunoo kon fii wata Ayɓe ɓen hewtuɓe-   o;naatii o;tawi juluɓe ɓen , tawi himo wondi e worɓe makko seeɗaaɓe , ɓe kanbani julɓe ɓen ka nder saare maɓe Madiina ɗon , kanko Abdu woddi o;woni himo jinda waɗa yaha ara , hulɓina julɓe ɓen , himo mantoo e hoore maɓe sabu doole makko ɓen , himo holla tawnitaare , himo ewnoo wi'a : ko;hombo e mo'on arata ko ndartoolan ? ko ɗon kisan kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) o;immii o'maaki : ko;min yo'Nulaaɗo Alla on , newna nan mi;yahanamo . kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) o'maaki : toolo ( jooɗo ) yo'Alii hiɗa andi oo'ko Amru nii , kanko Amru bun Abdu woddi fillitii kadi noddaango makko ngon , tawi himo jala julɓe ɓen aybinaɓe , himo wi'a : honto on Al-janna mooɗon woni on;mo wi'o;ton si;goɗɗo e mo;on waraama ko ton woniko;o naatata ? , on yalti nantaalan ngorko e mo'on ? . ɓayra hay'e ngooto e julɓe ɓen jaabaakimo , Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) fillitii kadi yahu ngol teeɗoomo , o'maaki : newna nan yo;Nulaaɗo Alla mi;yahanamo , Nelaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم ) on maaki : toolo , hiɗa andi oo'ko Amru nii ! tawi kanko Nulaaɗo on (صلی الله عليه وآله وسلم) on faalaaka Sayyidinaa Aliyya iwa takko mkko , sango maɓe nun ko'yo ngoɗɗo ngoo e julɓe ɓen yahu , kono ɓayra tawii hay'e ngooto jaabaaki , ontuma kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) on , newnani Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) , o'jonnimo kaafa makko kan , o'ɓornimo Beɗo maako jandi ngon – fiiko'o hiwitora – o'taaranimo meetelon makko ngol . ontuma kanko Nulaaɗo on (صلی الله عليه وآله وسلم)o;maaki :

   (( jooma an , oo'ɗoo ko miñan an ko'o ɓiɗɗo Bappa an , mi'torikema yo'jooma an wata;a accan komi ngooto , ko;an woni ɓurɗo moƴƴunde e ronooɓe )). Kanko Sayyidinaa Aliyya o;seenii (o'yehi) ka haɓetee ɗon , o'yewti Amru bun Abdu wuddi o'maaki : ko an'yo Amru hari'a ƴettanii Allaahu on Ahdi , wondema ngoɗɗo e worɓe Guraysi yankooɓe ɓen nodda taama nguutun e geɓe ɗiɗi si'wanaa a'jaɓanaymo . Amru wi'i : e'yyo ko'non tigi woniri . kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M ) o'maaki : miɗo noddamaa yo'a aru jokkaa Allaahu on e Nulaaɗo makko on (صلی الله عليه وآله وسلم) e Lislaamu on . Amru wi'i : mi'alaa haaju e ɗu'un . Saiyyidinaa Aliyya maaka nimo : awa miɗo noddamaa yo'a aru teeɗo ndiren . Amru wi'i : mi;faalaaka hibbunde ƴiiƴan maaɗa , sabu hari Baaba maaɗa ko jaatingiijo an .

  Saiyyidinaa Aliyya (A.S.M)  jaabiimo o'maaki : kono min on wallaahi miɗo yiɗi kami waratamaa , ontuma kanko Amru o'tikki (o'monii) , ontuma o'foɗɗii piirudunde e Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) , kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) o'warimo , ontuma julɓe ɓen fow habbiri .

   ɓayra kanko   Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) , o'artii himo fooli Nulaaɗo Allaahu on (صلی الله عليه وآله وسلم) jaɓɓiimo , hiɓe maaka : (( ko ndee teeɗande Alii bun Abii Taalibi nde'o teeɗii Amru bun Abdu Wuddi ɗoo ɓuri moƴƴunde kala ngolle moƴƴe ko Mofte an'ɗen gollata kon haa'ñande ndarngal )).

   ɓaawo wareende Amru bun Abdu Wuddi kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) o;tinnii heña o'uddi ka Amru e worɓe mu'un ɓen lumbiri ɗon , fii wata hay;e ngooto e heeferɓe ɓen naatir ɗon , hara wanaa sabu nden wakkilaare nde'o waɗi ɗon heeferɓe ɓen naatayno Madiina ɓe wara julɓe ɓen ko ɗuuɗi . ko;nii wakkilaare Sayidinaa Aliyya nden wa;u noo nden ñande , ka Diina Lislaamu on ɓuri heɓunde pulngal , heefarɓe ɓen foolaa .

ñande hawre nden khaybara :

khaybara ko hoɗo ka Al-yahuudiiɓe hoɗunoo , tawi hiɓe e heefeɓe ɓen makka fii haɓungol Nelaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) , ɓe firti on sulhu koɓe ƴettodinoo e Nelaaɗo on kon , ontuma kanko Nelaaɗo on (صلی الله عليه وآله وسلم) o'windaniɓe Leeter (ɓatakuru) fii andin tingolɓe on sulhu  kono ɓe jaɓaali , ontuma kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) immini Abuu Bakri yo,o yahu o'uddita Khaybara , kanko Abuu Bakri o;yehi kono o;wawaali , ontuma o'arti , Nelaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) immini kadi Umaar yo'o yahu o'uddita khaybara , kanko kadi o'yehi , o'haɓidi emaɓe moƴƴa , kono o'waawaali ontuma o;arti  , Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) sunii moƴƴa , ontuma o'maaki : jango mi'jonnay oo'darapoo , Neɗɗo mo;Alla e Nulaaɗo makko on yiɗi yiɗuɗo Alla e Nelaaɗo makko on , Allaahu lanɗo on udditay Khaybara e Juuɗe on'ɗon Neɗɗo , hara ko yaaroowo yeeso wanaa dongoowo yiltitora ɓaawo , ontuma non julɓe ɓen fow lutti miijaande humppee ko'hombo woni on ? ! ɓayra weetii kanko Nulaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) o'maaki ko'honto Alii woni ? julɓe ɓen fow wi'i : Nelaaɗo , on hino nawni ñaabaa o'waawataa arunde , Nelaaɗo Alla on maaki nodda neelammo , ɓe noddimo tawi kanko Sayyidinaa Aliyya o;yiataa hay newre jungo makko , ontuma o'maaki ko an'yyo Nulaaɗo Alla mi'yiataa fello wanaa Ayde . ontuma ɓe naɓimo takko Nulaaɗo , Nulaaɗo maakanimo : udditu ngite maaɗa ɗen . o'dditiɗe ontuma Nelaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) moccanimo ngite ɗen , ( Sayyidinaa Alyya o'maaki ila nden ñande o;ñaabaaka ) , ontuma Nelaaɗo Alla on (صلی الله عليه وآله وسلم) jonnimo Darapoo on , duaniimo e ɓen ɓe'o wondi , fii;yoɓe foolu . filaama e Hadiise wondema Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) ɓayra o'maaka niiɓe : ko min woni Alii bun Abii Taalib , Cernoojo maɓe (Al-yahuudiiɓe ɓen) wi'i : on foolaama (yo Al-yahuudiiɓe) ko'nii jippiniraa e Annabi Muusaa . ontuma kulol naati e ɓerɗe maɓe ɗen fow , ɓe wawtaali hoɗitude ɗon fow .  ontuma kanko Sayyidinaa Aliyya (A.S.M) o'wari hooreejo maɓe wi'eteeɗo on Marhabaa , o'udditi Saare khaybara nden .

 



back 1 2 3 4 5 6 7 8 9 next